İş güvencesi hem işçiyi hem de işvereni ilgilendiren baştan aşağı bir tanımı ifade etmektedir. Burada amaç işçi haklarını gözetmek olsa da işveren açısından da önemli detaylar bulunmaktadır. İş güvencesi işçi haklarını korumak amacıyla oluşturulmuş bir tanım ve devlet tarafından da desteklenen kanunu kapsamaktadır. İş bulmak ve bu işin sürekliliğini sağlamak oldukça önemli bir unsurdur. Bu kavram nedir, kanuna uyulmadığı takdirde alınması gereken haklar ve tazminatlar nelerdir? Bu tanım kapsamına girmektedir. Bir iş sözleşmesi hangi zaman fesih edilir ya da zamanında fesih edilmeyip keyfi olarak sonlandırılırsa hangi durumlar ile karşılaşılır? Tüm bu soruların cevabı bu kanun kapsamına girmektedir.
İş Güvencesi Hükümleri Hangi Koşullarda Uygulanır?
İş güvencesi hükümlerinin iki tarafı söz konusudur. Taraflar işçi ve işveren olmak üzere ikiye ayırılır. Öncelikle iş güvencesi uygulanması hükümlerinin uygulanması koşullarını işçi açısından ele alırsak;
- İşçinin iş güvencesi kapsamından faydalanması için, iş kanununa veya basın iş kanuna tabi olması gerekmektedir.
- Bir diğer husus ise belirsiz süreli iş sözleşmesine sahip olunmalıdır.
- İşçi en az 30 ve daha yukarısında işçi çalıştıran bir yerde çalışmalıdır.
- İşçi aynı işyerinde kesintisiz olarak tam olarak 6 ay çalışmış olmalıdır.
- İşçi işveren vekili ya da yardımcısı olmamalıdır.
İş güvencesi tanım olarak, bir işverenin bünyesinde hizmet eden yani çalışan işçinin keyfi olarak iş sözleşmesinin fesih edilmesinin engellemesi anlamına gelmektedir. Genel olarak bakılacak olursa işverenin işçiyi çıkartmasının önüne geçmek amacıyla alınan önlemler bütünü ya da diğer bir bakış açısıyla işten çıkarılması sonucu işçi açısından doğacak zararın telafi edilmesini ifade etmektedir. Görüldüğü üzere iş güvencesi kısaca işçinin işten çıkarılmasının önüne geçilmesini kapsamaktadır.
İş Güvencesinin İşveren Tarafından İncelenmesi
İş güvencesi kapsamının işçiyi ilgilendiren tarafını inceledik Şimdi işveren açısından neleri kapsamaktadır? Ona göz atalım. Peki, Geçerli fesih nedenleri nelerdir? İş güvencesini kapsayan İş kanuna göre işveren bazı koşullarda belirsiz süreli iş sözleşmesini fesih etme hakkına sahiptir. Bu haklar ise;
- Öncelikle söz konusu işletmenin, iş yerinin ya da iş gereklerinden,
- İşçinin yetersizliğinden,
- Son olarak ise davranışlardan kaynaklı geçerli bir mazerete dayandırmalıdır.
Bir işveren belirsiz süreli iş sözleşmesini hiçbir şekilde keyfi olarak sonlandıramaz. Bunun İş kanunun gerekliliklerine uymak zorundadır. Eğer işçinin iş akdini sonlandırıyorsa bu durumu ispat etmek ile yükümlüdür. Aksi takdirde işveren bazı yaptırımlara maruz kalmaktadır. İşveren işçiyi çıkarmak yani iş sözleşmesini fesih etmek için geçerli bir nedeni bulunuyorsa öncelikle bu durumu işçiye önceden bildirilmelidir. Bu süre genel 14 gün olarak tanımlanmaktadır. İşveren belirsiz süreli bir iş sözleşmesini fesih etmeden önce mutlaka bütün gerekleri yerine getirilmeli ve kanuna uyduğunu ispat etmek ile yükümlüdür. Böylelikle süreç kanuna uygun bir şekilde ilerleyecektir.
İş Güvencesi Ne Anlama Gelmektedir?
İş güvencesi; işverenin haklı ya da geçerli bir sebep olmadan işçiyi çıkaramayacağı anlamına gelmektedir. Ancak tanımdan da anlaşılacağı üzere işverenin hiçbir şekilde işçiyi işten çıkarılmaması anlamına gelmez. 4857 sayılı İş Kanunu iş güvencesini kapsamına almıştır. Böylelikle iş güvencesi hükümleri kapsamında işveren iş sözleşmesini fesih hakkını sınırlamakta ve keyfi uygulamaların önüne geçilmektedir. Buradaki amaç iş ve işçi çalıştırmada sürekliliği sağlamaktır. Ancak bu kanun şunu ifade etmez; işveren hiçbir şekilde işçi çıkaramaz. Bu kanun kapsamında yer alan işveren işçi çıkarma hakkına sahiptir. Ama bu durumlar hükümler altına almıştır. İşverenin işçi çıkarmasının haklı sebepleri dile getirmek ve bu durumu ispat etmek ile yükümlüdür. Ayrıca işten çıkarma eyleminden önce işçiye mutlaka bildirilmelidir.
Bir işçinin 4857 sayılı İş kanuna tabi olması için bazı şartlara tabi olması gerekmektedir. Bu şartlar için en önemlisi bir işyerinde mutlaka kesintisiz olarak 6 ay görev yapmakla yükümlüdür. Bir diğer husus ise o iş yerinin 30 ya da 30 üzerinde işçi çalıştırma zorunluluğu bulunmaktadır. Diğer hususlar ise kanunda ayrıntılı olarak anlatılmaktadır. Kanun amacı bu kanuna tabi olan işçilerin keyfi olarak işten çıkarılmasının önüne geçmektedir. Bir diğer amacı ise bunun dışında işten çıkarılma sonucu hak kaybına uğramasının önüne geçilmesi ve işçini zararını tazminat gibi unsurlarla güvence altına alınmasını ön görür.
İş Kanuna Göre İş Güvencesi
4857 sayılı İş kanunu iş güvencesini hükümler ile detaylandırmıştır. Burada hükümler ayrıntılı olarak ifade edilmiştir. Peki, bir işveren bir işçiyi iş güvencesi kapsamı dışında işten çıkartırsa ne olur? Bu durum için iki yol söz konusudur. İlki tazminat hakkıdır. İşveren işçiye zararını karşılamak amacıyla tazminat ödemek zorundadır. Bir diğer husus ise; işe iade davası açmak olacaktır. Ancak işe iade davası açmadan önce işverenin iş güvencesi kapsamı dışında olup olmadığına bakmanız gerekecektir. Eğer bu şartlar sağlanırsa dava açılmadan önce bir arabulucu ile işveren ile görüşmeli ve bu durumu tutanak ile yazılı hale getirmelidir. Arabulucuya başvuru süresi ise 1 ay olarak tespit edilmiştir.
Arabulucu vasıtası ile işveren ile görüştükten sonra yapmanız gereken ise bu durumu tutanak ile somut hale getirmelisiniz. Olası bir anlaşılamama durumunda bu tutanak işinize yarayacaktır. İşveren ile anlaşamadığınız zaman 2 haftalık dava açma süreniz bulunmaktadır. Bu 2 haftalık süreçte mutlaka işe iade davası açmanız gereklidir. Daha sonra mahkeme bu konuda tüm tutanakları ve ispat niteliği taşıyan belgeleri sizden isteyecektir. Görüldüğü üzere de haklı sebepleriniz bulunması durumunda İş kanunu işçiyi gözetmektedir.
İş Güvencesi Hakkında Genel Bilgi
Tüm detayları ile iş güvencesi hakkında genel bilgi verilmiş olup, bu kanun kapsamında ister işveren olun ister işçi iş güvencesi koşullarını oldukça iyi bilmeniz gereklidir. Çünkü devlet işsizlik sayılarının önüne geçebilmek için her türlü tedbirleri almaktadır. Bu nedenle iş güvencesi hükümlerinin uygulanması koşullarını detaylı olarak hüküm altına almıştır. Eğer iş kanunundan faydalanabilecek hükümleri taşıyor iseniz haklarınızı çok iyi bilmeniz gereklidir. Örneğin; işverenin sizi işten çıkarmak için haklı bir nedeni olsa bile bunu işçiye önceden bildirmek zorundadır. Burada amaç işçinin mağduriyet yaşamasının önüne geçmektir. Eğer haksız yere işten çıkarılma söz konusu olursa öncelikle tazminat hakkınız bulunduğunu unutmayınız. Hatta bu konuda bir avukattan yardım alarak hakkınızı rahatlıkla arayabilirsiniz.
İşçi açısından bilinmesi gerenler söz ettik. Ancak burada bir diğer taraf ise işverendir. Kanun işverenin işçiyi keyfi olarak işten çıkarılması amacıyla çıkarılmıştır. Ancak bir işveren olarak haklı nedenleriniz bulunuyorsa yapmanız geren bunu ispat etmek olacaktır. İşten çıkarmanıza konu olan sebebi ispatlamanız durumunda kanun işveren olarak sizin yanınızda olacaktır. İş kanunu kapsamına giren iş güvencesi hükümleri iş devamlılığının sağlanmasını amaçlamaktadır.
Burada işçiyi ya da işvereni mağdur etmek söz konusu değildir. Amaç keyfi uygulamalarının önüne geçerek sürekli istihdamı sağlamaktır. Ayrıca işçinin hak kaybına uğramamasını amaçlamaktadır. Bu detaylar dâhilinde kanunda tüm hükümler açıklamaları ile ayrıntılı olarak yer almaktadır. İster işveren ister işçi bu kanun kapsamında tüm haklarını kullanabilir ve uygulayabilir.
