Bu konuya girmeden önce verginin ne olduğunu ve neden ödenmesi gerektiğini özetlememiz gerekmektedir. Vergi, devletin kurallara ve yasalara bağlı kalarak vatandaşa ya da kurumlara sağladığı hizmetler sonucunda aldığı ücrettir. Bu ücretler genellikle hizmet fiyatına dahil edilerek tahsil edilmektedir. Vergi vermek bilindiği üzere en önemli vatandaşlık görevlerinden birisi olarak kabul edilmektedir. Emlak vergisi, çevre vergisi ve gelir vergisi gibi birçok çeşidi bulunmaktadır. Vergi vererek herkes devletin ekonomisine katkı sağlamaktadır. Bu sayede ülkede istikrara sağlanır ve kalkınma da hızlanmış olur. Devlet vergi alarak daha güçlü bir hale gelir bu şekilde de vatandaşa daha iyi hizmet sunmuş olur. Vergi vermek yasal bir zorunluluktur ve verilmediği takdirde cezai sorumlukları ortaya çıkarır.
Damga vergisi tahakkuku ise tebliğ edilmiş olan verginin ödenme safhasına ulaştığı anlamına gelmektedir. Yani bu tahakkukla borç kesinleşmiştir. Kısacası bir vergi tahakkuk edildiği zaman vergi mükellefi olan kişi ya da kurumlara çeşitli belgeler aracılığı ile haber verilmektedir. Bu belgelere de tahakkuk fişi adı verilmektedir. Tahakkuk fişi, vergi bedelinin tahakkuk edildiğini ve artık ödenmesi gerektiğini anlatır. Damga vergisi tahakkukunun nasıl yapıldığından bahsetmeden önce bu verginin ne olduğunu anlatmamız daha yerinde olacaktır. Damga vergisi kurumlar ile kişiler, kişiler ile kişiler ya da kurumlar ile kurumlar arasındaki resmi ve hukuki işlemleri belgeleyen kağıtlardan alınan vergilerin ismidir. Bu belgelerden damga vergisi alabilmek için kağıtların ibraz edilebilmesi ayrıca imza ya da mühür gibi ibarelerle hükümlerin olması gerekmektedir.
Peki damga vergisi alınan belgelere örnek verecek olursak nelerden bahsedebiliriz?
- Herhangi bir devlet kurumu ile kişiler arasında yapılan işlemlere ait belgelerin tümü
- Hukuki sonuçları olan ya da olabilecek işlemlere ait olan belgeler
Eğer bu belgeler resmi kurumlara ibraz edilirse ya da imzalanır / mühürlenirse damga vergisine tabi tutulurlar.
Damga vergisi, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na göre kağıt olarak nitelendirilen belgeler üzerinden alınan ücrettir. Bu verginin oranının düşük olması bazı zamanlar verginin ihmal edilmesine yol açmaktadır. Ama damga vergisi nasıl olsa deyip geçmemek gerekmektedir. Çünkü ileriki zamanlarda bu ödemelerin yapılmaması sorun yaratabilir.
Damga Vergisini Kimler Öder?
Bilindiği üzere hukuki açıdan baktığımızda herhangi bir vergi ödeyen ya da ödemesi gerekenlere "Vergi mükellefi" adı verilmektedir. Aşağıda belirttiğimiz durumlardaki kişi ya da kurumlar ise damga vergisi mükellefi olmaktadır:
- Beyanname gibi damga vergisinin sınırına giren belgeleri resmi kurumlara ibraz eden kurum ya da kişiler
- Kişi ya da kurumlar arasında sözleşme gibi hukuki sonuçları olan imzalı belgeler
- Ödeme, maaş, ücret ya da ikramiye alan vatandaşlar. Yani maaşlardan da damga vergisi kesintisi yapılmaktadır.
Damga vergisi sınırlarına giren tüm belgeleri imzalayan, mühürleyen ya da elektronik imza aracılığı ile imzalayan her kurum, kuruluş ya da tüzel kişiler damga vergisi mükellefi olmaktadır. Bu kişiler bu verginin ödenmesinden, eksik ödenmesinden ya da geç ödenmesi gibi durumlardan sorumlu olurlar. Eğer imzalayan kişiler arasında vergiden muaflar bulunuyorsa onlar bu vergiyi ödemez. Muaf olmayanlar tüm vergiyi öder.
Damga Vergisi Ne Kadar Ve Nasıl Ödenir?
Damga vergisi konusuna giren tüm belgeler, sabit ya da belli oranda hesaplanmaktadır. Damga Vergisi Kanunu'nda bu hesapların nasıl yapılacağı belirtilmektedir.
Peki damga vergisini nasıl ödeyebiliriz?
Damga vurarak: Resmi daireler belge ve evrakların üzerine damga vurarak damga vergisini tahsil edebilmektedir.
Beyanname aracılığı ile: E-beyanname aracılığı ile verginizi tahakkuk ettirdiyseniz bunun içerisinde damga vergisi de bulunmaktadır. Yani ödemenizi yaparken damga verginizi de ödeme ile beraber ödemiş olursunuz.
Makbuz aracılığı ile: Bu yöntem genellikle gümrük idareleri tarafından kullanılmaktadır. Vergi dairelerine giderek ödeme yaptığınız zaman makbuz aracılığı ile damga verginizi tahsil edebilirler. Ödemenizi vezneye yaptıktan sonra makbuzunuzu alabilirsiniz.
Damga vergisi beyannamesi aracılığı ile: Damga vergisi beyannamesi hesaplanan damga vergisini elektronik ortamda vergi dairesine bildirmektir. Ödemeler bu yöntemle de yapılabilmektedir. Bu konuda vatandaşlar tarafından sorulan bir diğer önemli soru ise "Yabancı paralar üzerinden damga vergisi nasıl alınır?" Yabancı paralar yani döviz üzerinden damga vergisini hesaplamak için o anki kur üzerinden parayı TL’ye çevirmek ve oran üzerinden hesaplama yapmak gerekmektedir.
Sonuç olarak:
Damga vergisi günümüzde ücretin binde ….’sı olarak hesaplandığından ötürü oran bakımından ihmal edilebilmektedir. Fakat günümüzde bu vergi oranına zam gelmesiyle beraber mutlaka herkes tarafından önemsenmelidir. Sözleşmelerde damga vergisi oranı genellikle yüzde 1 gibi yüksek rakamlarda karşımıza çıkmaktadır. Özellikle de birden fazla nüsha içeren sözleşmelerde bu rakam artış gösterir.
Damga vergisi;
Birden fazla nüsha içeren sözleşmelerin tümünde her nüsha için ayrı ayrı hesaplanmakta ve toplam tutar tahsil edilmektedir.
Sözleşmeler eğer birden fazla dönemi kapsıyorsa (ki sözleşmelerin çoğu farklı dönemleri kapsamaktadır) dönem dönem damga vergisi hesabı yapılmaktadır. Kısaca vergi oranı dönem sayısı ile çarpılmaktadır.
Eğer sözleşmenin bedeli daha sonradan artırılıyorsa, bu miktar üzerinden süre uzatıldığı zaman damga vergisi yeniden hesaplanmaktadır.
Damga vergisi tahakkuku görmezden gelinecek bir konu değildir. Yazının en başında da belirttiğimiz gibi vergi vatandaşların yasal yükümlülüğüdür ve mutlaka vaktinde ödenmesi gerekmektedir.
