Ortak ekonomik bir çıkar veya çıkarların gereği olarak sayısı belli kişilerin kurdukları ve sorumlulukları kişisel olan ortaklıklara şahıs şirketleri denir.
Bu şirketler aynı zamanda tüzel kişiliğe sahip ve ortakların sorumlulukları sınırsız olan şirketlerdir.
Şahıs şirketleri tek kişi tarafından ya da az sayıda ortak ile kurulabilen ve genellikle ortaklığın zor devredilebildiği şirket türüdür.
Şahıs şirketlerinde ortaklardan biri kendi ortaklık payını devretmek ya da satmak isterse diğer tüm ortakların buna onay vermeleri gerekir.
Onay verilmeyen durumlarda kişi kendi payını satamaz ya da devredemez. Bu şirket türünde ortaklar gerçek kişilerdir ve şirkete ait borçlardan tüm mal varlıkları ile sorumlu olurlar. Türk Ticaret Kanunu’na göre şahıs şirketleri 3 tiptir:
- Adi şirketler,
- Kolektif şirketler
- Komandit şirketleri
Şahıs şirketinin tüzel kişiliği var mıdır?
Şahıs şirketlerinin tüzel kişiliği olabilir. Eğer şirket türü komandit ise ortaklarından biri tüzel kişiliğe sahip olabilir. Şirket türü adi şirket ise sahibinden bağımsız olamaz, gerçek bir kişi ile kurulması gerekir..
Şahıs şirketi nasıl kurulur?
Şahıs şirketi kurmak için şu adımlar takip edilir:
- İmza sirküleri, imza tescil beyannamesi, nüfus cüzdanı fotokopisi, ikametgâh bilgileri alınır.
- Şirket tescili yapılır.
- Vergi hesap numarasının alınması için başvuru yapılır.
- Defterler alınıp tasdik ettirilir.
- Yoklama tutanağı düzenlenir.
- Vergi hesap numarası alınır.
- Yazar kasa levhası ve vergi levhası alınır.
- Fatura irsaliye ve gider pusulası belgeleri basılır.
- Sicil gazetesi ilanı yapılır.
- İlgili odaya kayıt yaptırılır.
- İş yeri açma ve çalıştırma ruhsatı alınır. Bu ruhsat, hafta tatili ruhsatı, hafta sonu ve bayramlarda çalışacaklar için yıllık olarak alınır.
- SGK işlemleri ve Bağ-Kur işlemleri yapılır.
Şirket açma başvurusudan sonra ne olur?
Gerekli bütün evraklar vergi dairesine teslim edildikten sonra şahıs şirketine ait bir vergi levhasının açılabilmesi için yoklama memuru gönderilir.
Yoklama memuru, ilgili yerin şahıs şirketi açmaya uygun olup olmadığını kontrol eder. Yoklama memuru uygun görürse şirket açacak kişiye bir yoklama tutanağı verir. Şahıs şirketi açmak isteyen kişi, bu tutanağı muhasebecisine vererek şirketinin adına vergi levhası çıkartmasını sağlayabilir.
Şahıs şirketi hangi vergieri öder?
- Şahıs şirketleri bir tüzel kişiliğe sahip olduğu için vergi dairesi için mükellef niteliği taşırlar. Bu sebeple, kanunda belirlenen aralıklarla beyannameler vererek vergi ödemek durumundadırlar.Şahıs şirketlerinin ödediği vergiler:
- Damga Vergisi: Damga Vergisi Kanunu’na ekli 1 ve 2 sayılı listede bahsi geçen kâğıtlar üzerinden elde edilen vergiye verilen isimdir. Her beyanname ile ortaya çıkar, ancak vergi çıkmasa dahi damga vergisi ödenmesi zorunludur.
- Stopaj Vergisi: Şahıs işletmeleri vergi kesintisi yapmak zorunda oldukları işlemler için muhtasar beyanname verirler. İşverenler farklı konular üzerinden farklı oranlarda kesintileri aylık ya da 3 aylık dönemler ile beyan edip ödemekle yükümlüdürler.
Bu kesintileri açıklayalım:
- İşverenlerin çalışanlara ödedikleri ücretler üzerinden en az %15 oranında kestikleri gelir vergisi,
- Kira ödemelerinden yapacakları %20 oranında gelir vergisi kesintisi,
- Avukatlık, muhasebe gibi serbest meslek hizmeti verenler için ödedikleri ücretler üzerinden %20 oranında yapılan kesintilerdir.
- Katma Değer Vergisi: Şahıs şirketleri aylık periyotlar üzerinden Katma Değer Vergisi Beyannamesi vermekle yükümlüdür. KDV dolaylı bir vergi türü olduğu için dönem içinde yapılan faaliyetler üzerinden gerekli hesaplar yapılarak faturada belirtilir. KDV, mal veya hizmetin türüne göre oransal farklılıklar gösterebilir. Kanun, KDV oranlarını 3 çeşit olarak belirlemiştir. Bunlar: %1, %8 ve %18’dir. Bu oranlar mal ya da hizmetin alış ve satışları üzerinden kesilerek belirlenir.
- Geçici Vergi: Şahıs firmalarının ilgili dönemde elde ettikleri kâr - zarar durumları 3’er aylık dönemlerde ve Geçici Vergi Beyannamesi ile bildirilir. Kâr, beyan edilmişse ödenen vergiler Yıllık Gelir ya da Kurumlar Vergisi’nden indirilir. Geçici vergi, şahıs şirketlerinin mutlaka ödediği vergi türlerinden biridir.
- Gelir vergisi mükellefleri geçici vergiyi %15 oranında ödemekle yükümlüyken kurumlar vergisi mükellefleri %20 oranında geçici vergi öderler.
- Gelir Vergisi: Şahıs şirketleri gelir vergisi mükellefidirler ve her yıl mart ayına kadar önceki seneye ait mali kâr ve zararını yıllık gelir vergisi beyannamesi ile öderler. Gelir vergisi artan oranlı dilime göre gerçekleştiğinden %15 ile %35 aralığında farklılık gösterir.
Şahıs şirketi kurmanın maliyeti nedir?
Şirket kuruluş sürecinde yapılan masraflar göz önünde tutulduğunda şahıs şirketleri maliyeti en uygun şirket türleri arasına girer.
Şahıs şirketi kurarken gereken belgeler ve ortalama maliyetler şöyle sıralanabilir:
- 2 adet vesikalık fotoğraf
- İş yeri kira sözleşmesi
- İkametgâh belgesi
- Vergi dairesi sözleşme damga vergisi
- Şirket kuruluş servis bedeli
- Noterden muhasebeci vekâleti
- Noterden şahıs imza beyannamesi
Toplam maliyet: 600-650 TL
Şirket kuruluşu tamamlandıktan sonra ticari faaliyete başlamak için tek seferlik giderler ise şu şekildedir:
- Fatura, irsaliye, makbuz basımı 100 TL
- Kaşe 20 TL
- Kira sözleşmesine ait damga vergisi 25-30 TL
- Yazar kasa: 700-900 TL
Meslek odasına kayıt: 450-650 TL (gerekli ise)
*(Ortalamasını aldığımız fiyatlar farklılık gösterebilir.)
Şahıs şirketi kurmanın avantajı nelerdir?
Şahıs şirketlerinin, anonim şirketlere ve limited şirketlere göre kurulum süreci kısa sürer, evrakları daha azdır.
Çok daha hızlı olarak faaliyete geçmeye olanak sağlar ve diğer şirket kurulumlarına göre çok daha az maliyetlidir. Birden fazla ortak olmamasından dolayı süreçleri daha kolaydır. Kurulan şahıs şirketinin tüm yetki ve sorumluluğu şahıs şirketini kuran kişinin sorumluluğundadır.
Şahıs şirketlerinin avantajlarını şöyle sıralayabiliriz:
- Daha az sermaye gerektirir ve herhangi bir ortağa ihtiyaç duyulmadan bireysel olarak kurabilir.
- Düşük mali müşavir veya muhasebeci ücretinin olması,
- Vergi sisteminin kademeli olması,
- Defter tasdik ücretlerinin düşük olması
- Diğer şirketlere oranla açılma ve kapatılma süreleri çok daha kolaydır
Şahıs şirketi kurmanın dezavantajları nelerdir?
- Gelir yükseldikçe kademeli vergi oranı sebebiyle vergi oranı da artmaktadır.
- Gelir oranına bağlı olarak %20 ile başlar ve %35'e kadar çıkabilir. Fakat limited şirketlerde bu oran sabit %20'dir.
- Bankaların gözünde limited şirketlere oranla saygınlığı daha düşüktür. Kredi, sanal pos gibi süreçler daha yavaş ilerler.
- Markalaşmak isteyen kurumlar için, kurumsallaşma süreçleri daha yavaş işler.
Şahıs şirketi sahipleri e-ticaret yapabilirmi?
- İlk adım bir e-ticaret sitesi kurmak ve ürünleri bu internet sitesinde satışa sunmak olacaktır.
- Şahıs şirketi aracılığı ile bankalara başvuruda bulunarak sanal pos alınabilir ve kredi kartı ile de satış yapılabilir. Aynı şekilde alternatif ödeme firmaları ile doğrudan çalışabilir.
Sonuç
Mütevazı bir şirket kurmak amacıyla yola çıkan kişilerin daha çok şahıs şirketine yöneldiğini görüyoruz. Kolay bir kurulum sürecinin oluşu, şirket kurma tecrübesini yeni edinecekler için cazip gelebiliyor.
Bununla beraber şirket kurulumu sırasında başvurulması gereken bürokratik işlemlerden ziyade yapılacak iş üzerinde düşünülerek şirket türünün belirlenmesinde fayda olduğu ortadadır.
İleriye dönük daha ciddi ekonomik projeleri olanların daha sonra şahıs şirketlerini limitede dönüştürme girişimleri söz konusu olabilir.
